<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" version="2.0">
<channel>
<title>Educación Primaria Intercultural Bilingüe</title>
<link>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/23</link>
<description/>
<pubDate>Tue, 12 May 2026 23:33:58 GMT</pubDate>
<dc:date>2026-05-12T23:33:58Z</dc:date>
<item>
<title>Kusikusunchis como Estrategia de Revitalización Oral del Idioma Quechua en Estudiantes de Primaria</title>
<link>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/259</link>
<description>Kusikusunchis como Estrategia de Revitalización Oral del Idioma Quechua en Estudiantes de Primaria
Salas Gonzales, Marizela
Asociación, Pukllasunchis
La presente investigación titulada ““Kusikusunchis” como estrategia de revitalización oral del idioma quechua en estudiantes de 7 a 11 años” surgió con el interés de reflexionar sobre cómo crear un vínculo positivo con el idioma originaria quechua en las niñas y los niños, en un contexto donde el quechua tiene una débil transmisión intergeneracional. En esta investigación se desarrolla el marco teórico de la estrategia Kusikusunchis, mediante la descripción de la historia de la lengua originaria quechua, del quechua en la realidad peruana, del concepto de la Educación Intercultural Bilingüe. Asimismo, se presenta la pedagogía Waldorf como concepto pedagógico para la enseñanza de idiomas. Para poder sistematizar la estrategia que vengo implementando se describe el método de la sistematización de experiencias. Considero que este trabajo puede contribuir a que otros docentes accedan a información relevante sobre la Educación Intercultural Bilingüe del Perú, la revitalización oral del idioma quechua, la pedagogía Waldorf en la enseñanza de lenguas, así como la sistematización de experiencias educativas.; Abstract&#13;
This research, entitled “Kusikusunchis” as a strategy for the oral revitalization of the Quechua language among students aged 7 to 11, arose from an interest in reflecting on how to create a positive connection with the native Quechua language among children. This research develops the theoretical framework of the Kusikusunchis strategy by describing the history of the native Quechua language, Quechua in Peruvian reality, and the concept of Intercultural Bilingual Education. It also presents Waldorf pedagogy as a pedagogical concept for language teaching. In order to systematize the strategy I have been implementing, the method of systematizing experiences is described. I believe that this work can help other teachers access relevant information on Intercultural Bilingual Education in Peru, the oral revitalization of the Quechua language, Waldorf pedagogy in language teaching, and the systematization of educational experiences.&#13;
Keywords: linguistic revitalization, Quechua, Waldorf pedagogy, Intercultural Bilingual Education, systematization of experiences.; Pisiyrimayllapi Willasayki&#13;
Kay qillqa ñawpaqman churasqa "“Kusikusunchis” ñanwan, yachaq 7 a 11 watayuq warmakunapa Qhichwa simita rimaywan kawsarichinapaq llamk'aynin" sutiyuqmi. Kay llamk'ayqa warmakunawan mama llaqtapa Qhichwa siminwan sumaq tupuq sunquta sapa kuti ruwanapaq yuyaywanmi paqarimurqa. Kay llamk'aypiqa, Kusikusunchis ruranapaq ñanpa qatiq yuyayninkunatam allinta t'ikrachisqa, ahinataq: Qhichwa simi paqarisqanmanta willaspa, Piruw suyupi Qhichwa simipa imayna kawsasqanmanta willaspa, Iskay Simipi Yachachiy imas kasqanmanta willaspa ima. Chaymantaqa, simikunata yachachinapaq Waldorf Yachay Ñanta ima churasqa. Kay llamk'ay ruwasqayta allinta t'aqwinapaq ruraymanta allin yachaykunata tarinapaq, experienciakunata t'aqwinapaq ñan imayna kasqanmantam willakun. Kay llamk'ayqa, wakin yachachiqkunapaq Piruwpi Iskay Simipi Yachachiymanta, Qhichwa simita rimaywan kawsarichinapaq kaqmanta, Waldorf Yachay Ñan simikuna yachachiypi kaqmanta, hinallataq yachay experienciakunata t'aqwiymanta allin willaykunata chaskinanpaq yanapayta atinman, nispaymi yuyaychani.&#13;
Chanin rimaykuna: kawsarichiy, Qhichwa, Iskay Simipi Yachachiy, Waldorf Yachay Ñan, experienciakunata t'aqwiy.
</description>
<pubDate>Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 GMT</pubDate>
<guid isPermaLink="false">http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/259</guid>
<dc:date>2026-04-30T00:00:00Z</dc:date>
</item>
<item>
<title>Metodología ABP para Incentivar el Uso del Quechua Mediante Relatos Orales En Estudiantes de Educación Primaria</title>
<link>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/257</link>
<description>Metodología ABP para Incentivar el Uso del Quechua Mediante Relatos Orales En Estudiantes de Educación Primaria
Barrientos Alvarez, Nilda; Quispe Ojeda, Viviana Vanesa
Asociación, Pukllasunchis
El presente trabajo de investigación tiene como propósito fundamentar la importancia de incentivar el quechua y los relatos orales a través del uso de la metodología de Aprendizaje Basado en Proyectos (ABP). Esta propuesta surge frente a la creciente pérdida del uso del quechua entre niños y niñas de zonas rurales. Para ello se plantea una revisión teórica que articula los aportes de la pedagogía intercultural y la lingüística. Así, desde estas perspectivas reconocemos al quechua como una herramienta comunicativa y a la vez como un eje identitario y pedagógico que, junto a los relatos orales, permite la transmisión de saberes y prácticas ancestrales que deben estar ligados a la enseñanza básica. En este trabajo se analizan los aportes de autores como Lucy Trapnell, Virginia Zavala, Nila Vigil, Frances Kvietok, Gustavo Solís, Willem Adelaar y Rodolfo Cerrón-Palomino, quienes brindan un marco teórico para una educación crítica y contextualizada en la que se promueva la revitalización del quechua desde el aula. Concluimos en este trabajo que el ABP se presenta como una metodología pertinente en la que se integran los relatos orales con las estrategias pedagógicas para promover el uso significativo del quechua y el fortalecimiento de la identidad cultural en la comunidad educativa.; Abstract&#13;
The purpose of this research is to substantiate the importance of fostering the use of Quechua and oral narratives through the methodology of project-based learning (ABP). This proposal arises from the response to the growing decline in the use of Quechua among children in rural spaces. For this, a theoretical review is presented that integrates contributions from intercultural pedagogy and linguistics. From this perspective, Quechua is recognized both as a communicative tool and as an identity building and pedagogical axis which, together with oral narratives, enables the transmission of ancestral knowledge and practices that should be connected to basic education. This study analyzes the contributions of authors such as Lucy Trapnell, Virginia Zavala, Nila Vigil, Frances Kvietok, Solís, Adelaar, and Cerrón Palomino, among many others, who provide a theoretical framework for a critical and contextualized education that promotes the revitalization of Quechua from within the classroom. Thus, Project-Based Learning (PBL) is presented as a relevant methodology that incorporates oral narrative as a pedagogical strategy to foster meaningful use of Quechua and to strengthen the educational community’s cultural identity.&#13;
Keywords: Quechua, Oral Narratives, Oral Tradition, IBE, Identity, PBL, Revitalization.; Pisi rimayllapi willasayki&#13;
Kay k’uskiriyqa Aprendizaje Basado en Proyectos (ABP) nisqap wakichina ñanñinta qatispa qichwa simita hinallataq qichwa simipi rimasqa willakuykuna allin kasqanta chanincharinapaqmi. Kay yuyaychariyqa hatun llaqtakunap sispanpi ayllukuna ukhupi wawakuna manaña qichwa simita rimasqanku raykum paqarin. Chay raykum, pedagogía intercultural hinallataq lingüística nisqakunap q’imirisqanwan awarispan qillqa mayt’ukuna t’aqwiriyta qhawarichikun. Chaymi, kay qhawariykunamanta pacha qichwa simitaqa allin rimanakunapaq kasqanta chaymanta pichus maychus kay nisqata q’imirisqanta hinallataq pedagogía nisqata yanaparisqantan riqsiriyku. Imanaptinchus rimasqa willakuykunawan kuskachakuspan unay yachaykunata kawsaykunata ima yachay wasikunaman chayarichin. Kay llank’asqapin t’aqwirukun Lucy Trapnell, Virginia Zavala, Nila Vigil, Frances Kvietok, Gustavo Solís, Willem Adelaar hinallataq Rodolfo Cerrón-Palominop yachaykuna mast’arisqankuta, paykunam yachay wasipi educación crítica hinallataq contextualizada nisqapi qichwa simita kallpacharinapaq qillqasqa chanin rimaykunata mast’arinku. Hinallataq, kay llank’ayta tukuspan ABP wakichina ñanñinta qatiyqa ancha allinmi niyku, imanaptinchus chaypim huñunakun rimasqa willakuykuna estrategias pedagógicas nisqakunawan qichwa simi rimay chaninñiyuq kanampaq hinallataq yachay wasi ayllupi pichus maychus kayta kallpacharinapaq.&#13;
Chanin rimaykuna: Qichwa simi; willakuykuna; Rimaspa wilakuykuna; EIB.
</description>
<pubDate>Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 GMT</pubDate>
<guid isPermaLink="false">http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/257</guid>
<dc:date>2026-04-30T00:00:00Z</dc:date>
</item>
<item>
<title>Saberes Ancestrales del Cultivo de Maíz en Tinta en el Aprendizaje del Área de Personal Social con el Uso de Stop Motion</title>
<link>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/248</link>
<description>Saberes Ancestrales del Cultivo de Maíz en Tinta en el Aprendizaje del Área de Personal Social con el Uso de Stop Motion
Mamani Ccallaccasi, Guido; Mamani Quispe, Jhanyn Lucero; Mamani Quispe, Susan Karen
Asociación, Pukllasunchis
El presente estudio aborda la incorporación de los conocimientos ancestrales del cultivo de maíz en el proceso educativo del área de Personal Social, utilizando la técnica audiovisual de Stop Motion como herramienta didáctica innovadora. Resalta la cosmovisión andina y los rituales agrícolas asociados al cultivo de maíz, particularmente las técnicas tradicionales de siembra y cosecha. Se profundiza en la importancia de estos saberes ancestrales para la consolidación del sentido de pertenencia cultural en los estudiantes, su relevancia para el desarrollo sostenible y su potencial contribución al enriquecimiento del currículo educativo. Se subraya cómo estos conocimientos pueden ser integrados efectivamente en el ámbito de la enseñanza Educación Bilingüe e Intercultural (EIB), considerando la relación armónica con la Pachamama como elementos fundamentales de la cultura andina. Se examina el documento curricular oficial de la Educación Básica en el Perú y el campo formativo de personal social, destacando la función del docente como facilitador del aprendizaje cultural y la importancia de la participación directa de los estudiantes. El trabajo identifica los principales retos para incorporar los saberes ancestrales en la escuela pública primaria. Finalmente, se presenta el Stop Motion como una técnica audiovisual accesible y efectiva para la enseñanza de contenidos culturales, fundamentada en la Teoría Cognitiva de Aprendizaje Multimedia. El trabajo pretende contribuir a una verdadera educación intercultural bilingüe que integre los valores y conocimientos de las comunidades originarias en la escuela pública.; Abstract&#13;
This research work addresses the incorporation of ancestral knowledge of corn cultivation into the educational process of the Personal Social area, using the Stop Motion audiovisual technique as an innovative didactic tool. This study explores the Andean worldview and agricultural rituals associated with corn cultivation, particularly the traditional planting and harvesting. It delves into the importance of this ancestral knowledge for strengthening students' cultural identity, its relevance for sustainable development, and its potential contribution to curriculum enrichment. The research emphasizes how this knowledge can be effectively integrated into Bilingual Intercultural Education (BIE), considering the harmonious relationship with Pachamama as fundamental elements of Andean culture. The National Curriculum and Personal Social area are examined, highlighting the teacher's role as cultural mediator and the importance of active student participation. The research identifies the main challenges for incorporating ancestral knowledge in primary school. Finally, Stop Motion is presented as an accessible and effective audiovisual technique for teaching cultural content, based on the Cognitive Theory of Multimedia Learning. The research wants to contribute to true bilingual intercultural education that integrates the values and knowledge of indigenous communities into public schools.&#13;
Keywords: Bilingual Intercultural Education, ancestral knowledge, maize cultivation, Personal Social area, Stop Motion.; Pisiy rimayllapi willasayki&#13;
Kay k’uski llamk’ana imaynatas taytamamakunanchikpa, awichanchikkunapa, apuchanchikkunapa yuyayninta musuq yachay wasikunapi k’askachiyta wawakuna yachanankupaq ama qunqanankupaq Personal Social sutichasqa yachanapi, kayta rurakuchkan Stop Motion sutiyuq musuq llamk’anawan. Hinallataq kay k’uskiqa qhawachin imaynatas anti runakuna kawsayta qhawanku, imaynatas sara llamk’aypi haywarikunku, imaynatas tarpunku, allanku ima. Yupaychanmi ñawpa yachaykunata kay uña irqikuna sumaqta yachanankupaq, riqsinankupaq, chaykuna qillqasqa kananpaq llapa suyupi yachanankupaq. Hinallataq qhawachin imaynatas sumaqta Pachamamanchikwan kawsayku. Allinta yachanapaq, kay k’uskiqa yachanapaq kamachikuykunata qhawan Peru suyunchikpi hinallataq riqsichin imakunaraq mana tukusqachu. Curriculo Nacional qillqata qhawan hinallataq yachachiqkunap llamk’aynintawan paykuna chakahina kanankupaq chaywanmi yachaqikuna sumaqtapunim yachaykunata hap’inkuman. Hinallataq karu ñanta qhawachin ñawpa yachaykunata yachananchikpaq, yachachiqkuna yuyayninkunata hunt’anankupaq ima. Tukuyninpi Stop Motion sutichasqamanta riman, imapaqmi, hayk’apaqmi, imaynatas kaywan llamk’akun, imakunata chaymanta ninku umasapa riqsiqkuna, ñawpa yachaykuna ama chinkananpaq, ima raykus kay K’uskiqa wisqan nispa, yachaywasita sumaq tikrayta munaspa allin kawsay, sumaq kawsay, sumaq yachay kananpaq.&#13;
Chanin rimaykuna: Educacion Intercultural Bilingue sutichasqa, ñawpa yachaykuna, sara tarpuy, Personal Social yachana, Stop Motion sutichasqa.
</description>
<pubDate>Wed, 17 Dec 2025 00:00:00 GMT</pubDate>
<guid isPermaLink="false">http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/248</guid>
<dc:date>2025-12-17T00:00:00Z</dc:date>
</item>
<item>
<title>Sabiduría Ancestral del Cuidado del Agua a través de la Estrategia de Narraciones Andinas para Mejorar la Comprensión Lectora en Niños y Niñas</title>
<link>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/247</link>
<description>Sabiduría Ancestral del Cuidado del Agua a través de la Estrategia de Narraciones Andinas para Mejorar la Comprensión Lectora en Niños y Niñas
Linares Yabar, Juan Carlos; Suna Layme, Marilin
Asociación, Pukllasunchis
La presente investigación surge como respuesta a la necesidad de fortalecer la comprensión textual a través de la lectura en contextos de escolaridad rural andina, integrando en el quehacer educativo los saberes ancestrales, el valor del agua y la riqueza cultural del estudiantado. El estudio se sustenta en la aplicación de narraciones andinas, complementadas con mitos, leyendas y relatos populares que transmiten conocimientos vinculados al cuidado del agua, entendida en la cosmovisión andina como un recurso vital y sagrado. Este tema nos llamó la atención a raíz de que observamos que los niños y niñas en un contexto rural tienen problemas en la comprensión lectora como consecuencia de que los materiales y propuestas de enseñanza no tienen en cuenta la realidad cultural y lingüística del contexto en el que viven.; Abstract&#13;
This research arises from the need to strengthen reading comprehension in rural Andean schools, integrating ancestral knowledge, the value of water, and the students' rich cultural heritage into the educational process. The study is based on the application of Andean narratives, complemented by myths, legends, and folk tales that convey knowledge related to water conservation, understood in the Andean worldview as a vital and sacred resource. This topic caught our attention because we observed that children in rural areas experience reading comprehension difficulties as a result of teaching materials and approaches that fail to consider the cultural and linguistic realities of their environment.&#13;
Keywords: Ancestral knowledge, reading comprehension, formative assessment, formative assessment strategies, learning and teaching.; Pisirimayllapi Willasayki&#13;
Kay mask’ayqa paqarin, Andinos rural yachaywasikunapi ñawiriy hamut’ayta kallpachanamanta, ñawpa yachaykunata, yakup chanin kayninta, yachakuqkunapa qhapaq herencia culturalninta ima yachay puriyman hukllachaspa. Kay yachayqa ruwasqa kachkan andino willakuykunapa ruwayninpim, chaytam huntachinku mitokunawan, leyendakunawan, runakunapa willakuyninkunawan, chaykunam yaku waqaychaywan tupaq yachaykunata apachin, chaykunatam entiendekun andinokunapa pacha qawariyninpi, ancha allin hinaspa sagrado recurso hina. Kay temaqa yuyayniykutam hapirqa, qawasqaykuraykum, chakrakunapi warmakuna ñawinchay yachaypi sasachakuykunata tarisqankuta, yachachinapaq materialkuna hinaspa enfoquekuna mana qawarisqankurayku, chaykunam mana qawarinkuchu pachamamankupa realidad cultural hinaspa lingüística nisqakunata.&#13;
Chanin rimaykuna: Ñawpa yachay, ñawinchay hamutay, chaninchay formativa, estrategias de evaluación formativa, yachay hinallataq yachachiy
</description>
<pubDate>Wed, 17 Dec 2025 00:00:00 GMT</pubDate>
<guid isPermaLink="false">http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/247</guid>
<dc:date>2025-12-17T00:00:00Z</dc:date>
</item>
</channel>
</rss>
