Mostrar el registro sencillo del ítem
La Ortiga: Planta Medicinal para Visibilizar Los Saberes Ancestrales en El Proceso de Aprendizaje de Niños y Niñas de la I.E Juan Velasco Alvarado N 50102 de Conchacalla Nivel Primaria
| dc.contributor.advisor | Amable Pinares, Clotilde Natividad | |
| dc.contributor.author | Bravo Carrasco, Mariela | es_PE |
| dc.contributor.author | Huaman Peña, María del Carmen | es_PE |
| dc.contributor.author | Quispe Champi, Mary Isabel | es_PE |
| dc.contributor.editor | Asociación, Pukllasunchis | |
| dc.date.accessioned | 2026-07-27T23:54:30Z | |
| dc.date.available | 2026-07-27T23:54:30Z | |
| dc.date.issued | 2026-07-27 | |
| dc.identifier.uri | http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/270 | |
| dc.description.abstract | Se recomienda tomar como referencia las cartillas producidas para elaborar materiales educativos que rescaten la sabiduría ancestral ,El presente trabajo titulado “La ortiga: planta medicinal para visibilizar los saberes ancestrales en el proceso de aprendizaje de niños y niñas de primaria” constituye una contribución a la Educación Intercultural Bilingüe (EIB), enfocada en la visibilización de los saberes ancestrales en el proceso educativo, especialmente aquellos relacionados con las plantas medicinales como la ortiga. A través de una propuesta de material educativo —las cartillas educativas— se busca promover una enseñanza y un aprendizaje más reflexivos, dinámicos y significativos. El proceso metodológico utilizado fue el diseño sustantivo aplicativo, ya que se realizó una investigación previa sobre la sabiduría ancestral vinculada a las plantas medicinales (ortiga), mediante instrumentos como entrevistas estructuradas y observación a los yachaq (sabios que poseen conocimientos ancestrales). Posteriormente, se diseñaron las cartillas y se aplicaron con estudiantes en las áreas de Personal Social y Comunicación. Como resultado, se obtuvo un valioso paquete de cartillas bilingües en quechua y castellano, que recoge la sabiduría ancestral sobre la ortiga desde la voz de los yachaq. Estas cartillas fueron diseñadas de manera didáctica para estudiantes de sexto grado de primaria, abordando las variedades de ortiga y sus distintas funciones curativas. Tras su aplicación en la I.E. de Conchacalla, se evidenció en los estudiantes una mayor motivación e interés por aprender e investigar sobre los saberes ancestrales, al estar en contacto con ellos tanto en su entorno familiar como comunitario. De esta manera, se ha tejido una posibilidad esperanzadora de fortalecer la identidad cultural de los niños. | es_PE |
| dc.description.abstract | Abstract This work, entitled "Nettle: A Medicinal Plant to Make Ancestral Knowledge Visible in the Learning Process of Elementary School Children," is a contribution to Intercultural Bilingual Education (EIB), focused on making ancestral knowledge visible in the educational process, especially that related to medicinal plants like the nettle. Through a proposal for educational materials—educational booklets—the aim is to promote more reflective, dynamic, and meaningful teaching and learning. The methodological process used was an applicative substantive design, since prior research was conducted on ancestral wisdom linked to medicinal plants (nettle), using instruments such as structured interviews and observation of yachaq (wise men who possess ancestral knowledge). Subsequently, booklets were designed and applied to students in the areas of Personal Social Studies and Communication. The result was a valuable package of bilingual booklets in Quechua and Spanish, which capture ancestral wisdom about the nettle from the voice of the Yachaq. These booklets were designed to be educational for sixth-grade elementary school students, covering the varieties of nettle and their various healing functions. After their implementation at the Conchacalla Elementary School, students demonstrated greater motivation and interest in learning and researching ancestral knowledge, as they were exposed to it both in their families and communities. In this way, a hopeful opportunity has been created to strengthen the children's cultural identity. Keywords: ancestral knowledge, nettle, yachaq, educational booklet, teaching and learning process | es_PE |
| dc.description.abstract | Pisiy Rimayllapi Willasayki Kay ñawapa chaymanta taqmirisqata, ñawpaqmantaraq yachay ruwaypi ñawpa ayllukunata ruwayta munan, aswantaqa hampi yurakunapi, chaymi kutichin ñawpaq yachaypa suyakuyninkunata, chaymi yanapakun identidadninkuta kallpachanankupaq. Kay tarisqa yachaywanmi, paqarichiyku cartilla educativa ñisqata, warmakuna aswanta yacharinankupaq, hinallataq chay yachay aswanpis kawsarinanpaq.Kay investigacionpi proceso metodológico nisqa ruwayqa karqan chay diseño cualitativo nisqa, ñawpaq investigacion ruwasqa kasqanrayku, chay yachay ancestral nisqa hampi yurakunaq (kisa) ruwasqanwan, chaypaqmi ruwakurqan instrumentokunata: tapuykuna chaymanta, qawarispa yachaykuna.Kisamanta yachayninchiswan, cartilla ñisqata paqarichiyki rusamipi castellano simipiwan. Kaywanmin, suqta gradupi wawakuna astawan yachayninkunata matipayaranku. Chaywanmi warmakuna kusisqa kanku, hinapas aswan allinta yachariyta munanku, chaymi paykuna awluchankuta tapurimunku imakunapaqmi chay kura kisa allin kanman, ima unquykunata hampinman. Aknata yachaywasipi llank’arispaqa, allintan irqikuna ñawpa yachayninchista munukunqaku, mana pinqakuspa hampikunkaku, yachaynintapas uqkunaman willarinqa. Chanin rimaykuna: ñawpa yachaykuna, kisa, yachaq, cartillañisqa, yachaywasipi yachaykuna. | es_PE |
| dc.format | application/pdf | es_PE |
| dc.language.iso | spa | es_PE |
| dc.publisher | Asociación Pukllasunchis | es_PE |
| dc.rights | http://purl.org/coar/access_right/c_abf2 | es_PE |
| dc.rights.uri | https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/ | es_PE |
| dc.subject | Saberes Ancestrales | es_PE |
| dc.subject | cartilla educativa | es_PE |
| dc.subject | proceso de enseñanza y aprendizaje | es_PE |
| dc.title | La Ortiga: Planta Medicinal para Visibilizar Los Saberes Ancestrales en El Proceso de Aprendizaje de Niños y Niñas de la I.E Juan Velasco Alvarado N 50102 de Conchacalla Nivel Primaria | es_PE |
| dc.type | http://purl.org/coar/resource_type/c_7a1f | es_PE |
| dc.type.version | info:eu-repo/semantics/publishedVersion | es_PE |
| dc.publisher.country | PE | es_PE |
| dc.subject.ocde | https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01 | es_PE |
| renati.advisor.orcid | https://orcid.org/0000-0002-7837-0445 | es_PE |
| renati.type | https://purl.org/pe-repo/renati/type#tesis | es_PE |
| renati.level | https://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesional | es_PE |
| renati.discipline | 11200002 | es_PE |
| renati.juror | Eguiluz Duffy, Cecilia María | es_PE |
| renati.juror | Guevara Zambrano, Carlos Andrés | es_PE |
| renati.juror | Zea Sanchéz, Bacilio | es_PE |
| thesis.degree.name | Licenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüe | es_PE |
| thesis.degree.discipline | Educación Primaria Intercultural Bilingüe | es_PE |
| thesis.degree.grantor | Escuela de Educación Superior Pedagógica Privada Pukllasunchis | es_PE |
| renati.author.dni | 48391582 | |
| renati.author.dni | 63370035 | |
| renati.author.dni | 73756987 | |
| renati.advisor.dni | 23846273 |







