Mostrar el registro sencillo del ítem

dc.contributor.advisorAmable Pinares, Clotilde Natividad
dc.contributor.authorCastro Pareja, Sherley Shamiraes_PE
dc.contributor.authorPerez Cuellar, Jacquelinees_PE
dc.contributor.editorAsociación, Pukllasunchis
dc.date.accessioned2026-05-08T17:22:52Z
dc.date.available2026-05-08T17:22:52Z
dc.date.issued2026-05-08
dc.identifier.urihttp://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/264
dc.description.abstractLa presente investigación titulada “Implementación de un biohuerto a partir de prácticas y conocimientos interculturales como estrategia de aprendizaje en la Institución Educativa Multigrado N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi” tuvo como objetivo promover aprendizajes significativos mediante la articulación de saberes ancestrales y prácticas agroecológicas modernas en el contexto educativo rural. La investigación se estructuró a partir del enfoque cualitativo, con diseño descriptivo-narrativo y de investigación acción participativa (IAP), involucrando a estudiantes, docentes, sabios comunales y padres de familia como actores fundamentales del proceso educativo. Los principales resultados demuestran que la implementación del biohuerto fortaleció la identidad cultural, la responsabilidad ambiental y el aprendizaje vivencial de los escolares, consolidándose como un espacio donde se aprende haciendo. Además, se comprobó que la escuela no debe separarse de la comunidad, sino que debe nutrirse de sus saberes y prácticas tradicionales para construir aprendizajes contextualizados y pertinentes. El biohuerto se convirtió en un puente entre el conocimiento ancestral y la educación moderna, fomentando la participación, la reciprocidad y la sostenibilidad. Se concluye que esta experiencia puede replicarse en otras instituciones rurales como modelo de educación intercultural, significativa y vinculada al territorio.es_PE
dc.description.abstractAbstract The present research titled “Implementation of a Bio-garden Based on Intercultural Practices and Knowledge as a Learning Strategy at the Multigrade Educational Institution N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi” aimed to promote meaningful learning through the integration of ancestral knowledge and modern agroecological practices in a rural educational context. The study followed a qualitative approach with a descriptive-narrative and participatory action research (PAR) design, involving students, teachers, community elders, and parents as key actors in the educational process. The main results show that the implementation of the bio-garden strengthened students’ cultural identity, environmental awareness, and experiential learning, consolidating it as a space where one learns by doing. Furthermore, it was confirmed that the school should not be separated from the community but nourished by its traditional knowledge and practices to build contextualized and relevant learning. The bio-garden became a bridge between ancestral wisdom and modern education, fostering participation, reciprocity, and sustainability. It is concluded that this experience can be replicated in other rural institutions as a model of intercultural, meaningful, and community-based education. Keywords: school bio-garden, ancestral knowledge, meaningful learning, intercultural bilingual education, sustainability.es_PE
dc.description.abstractPisi Rimayllapi Willasayki Kay yachaymanta rimanakuyqa sutiyuqmi: “Biohuertota ruray, runasimita, yachaykunata t'ikrayninmanta, yachaykunapa alli kausayta ruray, Institución Educativa Multigrado N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi”. Kay yachaymanta ruwayninpa maskaqmi, ñawpa yachaykunata wiñay ruraykunawan tinkuchiy, llaqtaypa yachay wasipi ruraykuna llaqtanchikpa kawsaywan tinkuywan. Yachayqa ruraymanta yachay kaqmi, khipu rimayniyoq, rimanakuyta churayniyoq, llapa runakuna —wawqikuna, yachachiqkuna, yachaqkuna, mamakuna— rimanakunataq warmikuna, qhari runakunawanmi. Rikch’aykuna qhawachin biohuertomantaqa wiñachisqa kasqa runakunaq sutinchasqankunata, allin pachamamawan kawsaqta, yachaykunata ruraypi yachayta. Biohuertoqa kaypi yachay wasi hina, ruraywan yachaytaqa mask’achin. Hinallataq rikhurin yachay wasinchik mana llaktanchikmanta qochusqachu kananpaq, ichaqa llaqtanchikpa yachaykunamanta mikuyta mask’anapaqmi. Biohuertoqa puriq puente hina kasqa ñawpa yachayta, kunan yachayta tinkuchin, yanapanakuy, ayninakuy, wiñay kawsayta wiñachin. Kay ruraqtaqa huk llaktakunapi ruwasqa kanman, yachay interculturalmi, allin yachaymi, llaktanchikpa kawsaywan tinkuqmi. Chanin rimaykuna: biohuerto escolar, ñawpa yachay, allin yachay, Educación Intercultural bilingüe, wiñay kawsay.es_PE
dc.formatapplication/pdfes_PE
dc.language.isospaes_PE
dc.publisherAsociación Pukllasunchises_PE
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccesses_PE
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/es_PE
dc.subjectBiohuerto escolares_PE
dc.subjectAprendizajes significativoses_PE
dc.subjectBiohuerto escolares_PE
dc.titleImplementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigradoes_PE
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/bachelorThesises_PE
dc.type.versioninfo:eu-repo/semantics/publishedVersiones_PE
dc.publisher.countryPEes_PE
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01es_PE
renati.advisor.orcidhttps://orcid.org/0000-0002-7837-0445es_PE
renati.typehttps://purl.org/pe-repo/renati/type#tesises_PE
renati.levelhttps://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesionales_PE
renati.discipline112096es_PE
renati.jurorEguiluz Duffy, Cecilia Maríaes_PE
renati.jurorGuevara Zambrano, Carlos Andréses_PE
renati.jurorZea Sanchéz, Bacilioes_PE
thesis.degree.nameLicenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüees_PE
thesis.degree.disciplineEducación Primaria Intercultural Bilingüees_PE
thesis.degree.grantorEscuela de Educación Superior Pedagógica Privada Pukllasunchises_PE
renati.author.dni70815541
renati.author.dni71813152
renati.advisor.dni23846273


Ficheros en el ítem

Thumbnail

Este ítem aparece en la(s) siguiente(s) colección(ones)

Mostrar el registro sencillo del ítem

info:eu-repo/semantics/openAccess
Excepto si se señala otra cosa, la licencia del ítem se describe como info:eu-repo/semantics/openAccess