Metodología ABP para Incentivar el Uso del Quechua Mediante Relatos Orales En Estudiantes de Educación Primaria
Fecha
2026-04-30Autor
Barrientos Alvarez, Nilda
Quispe Ojeda, Viviana Vanesa
Nivel de Acceso
Acceso AbiertoMetadatos
Mostrar el registro completo del ítemResumen
El presente trabajo de investigación tiene como propósito fundamentar la importancia de incentivar el quechua y los relatos orales a través del uso de la metodología de Aprendizaje Basado en Proyectos (ABP). Esta propuesta surge frente a la creciente pérdida del uso del quechua entre niños y niñas de zonas rurales. Para ello se plantea una revisión teórica que articula los aportes de la pedagogía intercultural y la lingüística. Así, desde estas perspectivas reconocemos al quechua como una herramienta comunicativa y a la vez como un eje identitario y pedagógico que, junto a los relatos orales, permite la transmisión de saberes y prácticas ancestrales que deben estar ligados a la enseñanza básica. En este trabajo se analizan los aportes de autores como Lucy Trapnell, Virginia Zavala, Nila Vigil, Frances Kvietok, Gustavo Solís, Willem Adelaar y Rodolfo Cerrón-Palomino, quienes brindan un marco teórico para una educación crítica y contextualizada en la que se promueva la revitalización del quechua desde el aula. Concluimos en este trabajo que el ABP se presenta como una metodología pertinente en la que se integran los relatos orales con las estrategias pedagógicas para promover el uso significativo del quechua y el fortalecimiento de la identidad cultural en la comunidad educativa. Abstract
The purpose of this research is to substantiate the importance of fostering the use of Quechua and oral narratives through the methodology of project-based learning (ABP). This proposal arises from the response to the growing decline in the use of Quechua among children in rural spaces. For this, a theoretical review is presented that integrates contributions from intercultural pedagogy and linguistics. From this perspective, Quechua is recognized both as a communicative tool and as an identity building and pedagogical axis which, together with oral narratives, enables the transmission of ancestral knowledge and practices that should be connected to basic education. This study analyzes the contributions of authors such as Lucy Trapnell, Virginia Zavala, Nila Vigil, Frances Kvietok, Solís, Adelaar, and Cerrón Palomino, among many others, who provide a theoretical framework for a critical and contextualized education that promotes the revitalization of Quechua from within the classroom. Thus, Project-Based Learning (PBL) is presented as a relevant methodology that incorporates oral narrative as a pedagogical strategy to foster meaningful use of Quechua and to strengthen the educational community’s cultural identity.
Keywords: Quechua, Oral Narratives, Oral Tradition, IBE, Identity, PBL, Revitalization. Pisi rimayllapi willasayki
Kay k’uskiriyqa Aprendizaje Basado en Proyectos (ABP) nisqap wakichina ñanñinta qatispa qichwa simita hinallataq qichwa simipi rimasqa willakuykuna allin kasqanta chanincharinapaqmi. Kay yuyaychariyqa hatun llaqtakunap sispanpi ayllukuna ukhupi wawakuna manaña qichwa simita rimasqanku raykum paqarin. Chay raykum, pedagogía intercultural hinallataq lingüística nisqakunap q’imirisqanwan awarispan qillqa mayt’ukuna t’aqwiriyta qhawarichikun. Chaymi, kay qhawariykunamanta pacha qichwa simitaqa allin rimanakunapaq kasqanta chaymanta pichus maychus kay nisqata q’imirisqanta hinallataq pedagogía nisqata yanaparisqantan riqsiriyku. Imanaptinchus rimasqa willakuykunawan kuskachakuspan unay yachaykunata kawsaykunata ima yachay wasikunaman chayarichin. Kay llank’asqapin t’aqwirukun Lucy Trapnell, Virginia Zavala, Nila Vigil, Frances Kvietok, Gustavo Solís, Willem Adelaar hinallataq Rodolfo Cerrón-Palominop yachaykuna mast’arisqankuta, paykunam yachay wasipi educación crítica hinallataq contextualizada nisqapi qichwa simita kallpacharinapaq qillqasqa chanin rimaykunata mast’arinku. Hinallataq, kay llank’ayta tukuspan ABP wakichina ñanñinta qatiyqa ancha allinmi niyku, imanaptinchus chaypim huñunakun rimasqa willakuykuna estrategias pedagógicas nisqakunawan qichwa simi rimay chaninñiyuq kanampaq hinallataq yachay wasi ayllupi pichus maychus kayta kallpacharinapaq.
Chanin rimaykuna: Qichwa simi; willakuykuna; Rimaspa wilakuykuna; EIB.







